Sint-Valentijn bestaat niet

Wie of wat wordt herdacht en gevierd op Valentijnsdag?

Sommigen kultiveren een perceptie van Valentijnsdag als demonische uitvinding van de middenstand teneinde het zwarte gat tussen Kerstmis en Pasen op te vullen en alsnog horden dure kadeau's, bloementuilen, liters parfum, zoekertjes op krantenpagina's, city-trips naar Parijs en andere bewijzen van liefde van de man te doen, uiteraard tegen staalharde pecunia.

Deze skeptici wijzen verder op de ongeremde kommerciele uitbuiting van het gegeven in de media. Laat ons VT4 bijvoorbeeld beschouwen: in plaats van een fifty-fifty verdeling randdebiele geweldfilms / slome soft-porno wordt nu de gehele avondprogrammatie voor 14 februari vervangen door melig gerampetamp, om de vijf standjes onderbroken door aanprijzingen voor de fabelachtige witheid van met Ariel-plus-Ultra gewassen lakens.

Anderen daarentegen zien het heel anders en stellen dat dit de dag is van de verliefden, van de eeuwige Liefde met hoofdletter L, en dat zelfs alle kommercie uit de hele wereld zo'n dag niet kan verknoeien, omdat geen geld ter wereld opgewassen is tegen deze Liefde, die bezongen, beschreven, afgebeeld, gevierd wordt en werd op honderdduizend manieren in muziek, literatuur, schilderkunst, in het leven zelf, tiens.

Geen van beide visies strookt evenwel met de werkelijke toedracht, die zich veel prozaischer aandient: er is namelijk helemaal geen Sint-Valentijn, 14 februari heeft geen Valentijn als patroonheilige (de Rooms-Katholieken onder u kunnen het kontroleren). Op deze dag staat een ander koppel heiligen genoteerd: de ene was naar het schijnt bisschop van Umbrie, over enige personalia van de andere kloefkapper beschik ik niet, maar geen van beiden hadden ze iets met ene Valentijn van doen. Er liepen wel een aantal Valentini rond in Europa gedurende het Laat-Romeinse tijdperk, waaronder een heuse christelijke martelaar - maar dit is een rang die  ver beneden het heiligenstatuut staat en het prefix 'Sint' in het geheel niet rechtvaardigt. Met de beste wil van de wereld konden deze sujetten overigens niet met enige amoureuze symboliek gerelateerd worden.

Waar komt die Valentijnsdag dan toch vandaan, hoor ik u verzuchten. Daarvoor moeten we teruggaan naar het voorchristelijke tijdperk, waarin de Kelten en Picten bij gebrek aan katholieke feestdagen zelf ook wel eens wat  vrije dagen pleegden in te lassen. In die vervlogen tijden, waar bizarre rituelen, baardige druiden en mysterieuze religies de scepter zwaaiden in onze regio's, zat men niet verlegen om een heidense rite meer of minder en net omstreeks deze tijd van het jaar, midden februari, werd steevast reikhalzend naar het nakende eind van de winter uitgekeken. De komst van de lente, de vruchtbaarheid, het vlinders-in-de-buik gevoel moest eens duchtig gevierd worden, vonden onze harige voorvaderen en prompt besloten ze grootse wilde en wellustige orgieen te organiseren, wat in dit pre-Aids tijdperk door de goegemeente nog openlijk werd aangemoedigd ook. Dagenlang werd er, onder het mom van de verering van een of andere vruchtbaarheidsgodin, op los gevogeld en gewipt, en gebeurden dingen waaraan de gemiddelde participant aan de Roze Baletten  kwijlend een puntje kan zuigen. Nadat iedereen sufgeneukt was, ging men gewoon opnieuw aan de slag.

Toen het christendom de westelijke wereld veroverd had, werd aan deze praktijk paal en perk gesteld; wat dachten die heidenen immers wel? Maar, die eerste katholieken en bekeerders waren eigenlijk uitgekookte en gehaaide kerels en niet van gisteren. Gretig namen ze de symbolen van de Kelten over, en vertaalden ze deze in een aangepaste kontext (de denneboom als symbool voor Kerstmis, etcetera), teneinde het gepeupel te geven wat het gewend was te krijgen en geen volkswoede op te wekken door overhaaste omwentelingen te initieren. Zo ook gebeurde met het mid-februarische orgie-fest, dat handig vertaald werd naar Valentijnsdag, maar waarbij specifiek de nadruk werd verlegd naar het monogame en transcendente karakter van ware liefde (later, wanneer het huwelijk ingevoerd werd, kon dan stepping stone-gewijs ineens het voorhuwelijkse, niet met voortplanting gerelateerde geslachtsverkeer verboden worden); kortom, meer en meer begon Valentijn een invulling te krijgen die geleek op de huidige gezinsboodschap van de CVP. (Dat  later een bisschop patroonheilige gemaakt werd op deze dag is waarschijnlijk louter aan het toeval te danken, hoewel het misschien wel zou kunnen zijn dat deze geestelijke in het plaatselijke Arme Klaren-klooster bekend stond als hengst van Umbrie of iets degelijks , en bij wijze van gevatte Witz bedacht werd met een titel op Valentijnsdag).

In ieder geval, gedaan was het met die bijzonder plezierige heidense kultus, en de mensen sukkelden langzaam in een diepe verveling. Af en toe waren er nog eens nostalgici die zich in een of ander bos terugtrokken, op het gevaar af op de brandstapel gegooid te worden, en zich daar aan elkaar te buiten gingen, maar veel stelde dat niet voor. En in ons huidig tijdperk heeft de merkantiele medemens zich dus op het gegeven gestort.

 Nu, zonder afbreuk te doen aan de wensen en gevoeligheden van de katholieken (per slot van rekening houden ze het toch al zo'n tweeduizend jaar uit, wat niet niks is in de woelige geschiedenis van de mensheid), vind ik dat Valentijnsdag opnieuw eer dient aangedaan te worden, en dat kan enkel door de waarheid te honoreren, onze baardaap-voorouders te herdenken, te doen wat zij deden, en te feesten op de dag dat zij feestten! Dus, vier die vruchtbaarheid! Ga wippen! Bedrijf de liefde! Bij voorkeur onder een duizendjarige eik en maretakbosjes, maar dat is niet echt noodzakelijk! Toon dat u een Hombre bent! Bemin uw naaste! Doen!